D-mannose en cranberry: een sterk duo voor je urinewegen

Het probleem: bacteriën die zich vastklampen

De meeste blaasontstekingen beginnen met E. coli-bacteriën die van de darm naar de plasbuis en vervolgens naar de blaas gaan. Om daar te blijven, moeten ze zich vasthouden aan de blaaswand. Dat doen ze met fimbriae: piepkleine haartjes met uiteinden die zich aan bepaalde suikers binden. Lukt het de bacteriën niet om zich vast te houden, dan spoel je ze veel makkelijker weg met je plas.

Wie dit mechanisme snapt, snapt ook waarom twee zulke verschillende ingrediënten als een suiker en een bes uiteindelijk in dezelfde capsule terechtkomen.

Wat is D-mannose?

D-mannose is een eenvoudige suiker die in kleine hoeveelheden voorkomt in onder meer cranberry’s, appels en perziken. Voor supplementen wordt het meestal gewonnen uit maïs of berkenhout. Anders dan glucose gebruikt je lichaam er nauwelijks iets van: een groot deel verlaat je lichaam via de urine.

De type-1-fimbriae van E. coli binden zich specifiek aan mannose. Het idee is dat vrije D-mannose in de urine die bindplekken bezet, zodat de bacteriën zich aan de suiker hechten in plaats van aan de blaaswand. De European Association of Urology noemt D-mannose bij de opties zonder antibiotica die vrouwen met hun arts kunnen bespreken, en ook Thuisarts.nl noemt het als mogelijkheid bij vaak terugkerende blaasontstekingen.

Wat brengt cranberry mee?

Cranberry’s bevatten proanthocyanidinen type A (PAC’s). In laboratoriumonderzoek verstoren ze de P-fimbriae van E. coli, een ander hechtmechanisme dan het mechanisme waar D-mannose mee te maken heeft. Een Cochrane-review van 50 studies concludeerde in 2023 dat cranberryproducten het risico op terugkerende urineweginfecties met klachten verlaagden bij vrouwen die er vaak last van hebben, bij kinderen en bij mensen die na een medische ingreep vatbaarder zijn (PubMed).

In het Nederlands heet de cranberry ook wel veenbes. De kleine veenbes (Vaccinium oxycoccos), de soort in Cystobact, groeit in onze eigen hoogvenen. Haar grote Amerikaanse zus kennen we van Terschelling, waar je in het najaar cranberrysaus, -jam en -likeur koopt. Voor de blaas draait het om de geconcentreerde PAC’s, en die haal je makkelijker uit een extract dan uit een bakje bessen.

Waarom de combinatie?

Omdat ze te maken hebben met twee verschillende hechtroutes, gebruiken veel formuleerders D-mannose en cranberry samen. Sommige voegen er nog andere plantenextracten aan toe; in Cystobact zijn dat aardbeiboomblad met arbutine en citrusbioflavonoïden.

Sap, poeder of capsules?

Sap is lekker, maar bevat vaak toegevoegde suiker en je zou er veel van moeten drinken. Poeder moet je afmeten en oplossen, en dat is op kantoor of op reis niet altijd handig. Capsules zijn het praktischst voor een routine: geen smaak, geen suiker en makkelijk mee te nemen in je tas.

Zo haal je er in het dagelijks leven het meeste uit

• Neem ze altijd met een groot glas water: drinken hoort bij het doorspoelen.
• Verdeel de innames over de dag in plaats van alles in één keer.
• Denk in weken, niet in losse dagen: regelmaat is wat telt.
• Zet de routine extra goed door in je gevoelige periodes: kou, zomer, vakantie.

Wanneer neem je ze het liefst?

Omdat D-mannose en de stoffen uit cranberry via de urine hun werk doen, is het slim om de innames over de dag te spreiden. Veel vrouwen koppelen ze aan vaste momenten, zoals de lunch en het avondeten, en drinken er telkens een groot glas water bij. Zo zijn de ingrediënten verspreid over de dag aanwezig en spoel je tegelijk je blaas door. Wie in een gevoelige periode zit, bijvoorbeeld rond een vakantie of in de eerste koude weken, houdt die routine juist dan extra trouw vol.

Veelgestelde vragen